Sandoz.com

Een depressieve stoornis is een ziekte die het lichaam, de gemoedsstemming en het denken aantast. Een depressie heeft invloed op hoe men eet en slaapt, hoe men zich voelt en denkt. Een depressieve stoornis is niet hetzelfde als een voorbijgaande neerslachtigheid. Het is geen teken van persoonlijke zwakte of een toestand die met wilskracht of op bevel kan worden overwonnen. Mensen met een depressieve ziekte kunnen zich niet gewoon “onder controle krijgen” en genezen. Zonder behandeling kunnen de symptomen weken, maanden of jaren aanslepen. Maar met een geschikte behandeling kunnen de meeste mensen met een depressie worden geholpen.

Vormen van depressie

Depressieve stoornissen komen in verschillende vormen voor, net zoals andere ziekten, bijvoorbeeld hartaandoeningen. Het verschil tussen de verschillende vormen van depressie betreft niet alleen de ernst van het ziektebeeld, maar ook het verloop en bijkomende factoren die invloed kunnen uitoefenen op de ziekte.

Niet iedereen die depressief of manisch-depressief is, vertoont alle symptomen. De ernst van de symptomen verschilt van de ene mens tot de andere en kan schommelen tijdens het ziekteverloop.

Veel mensen vertonen maar weinig symptomen, andere veel:

• De patiënt is altijd moe en angstig; alles gaat traag, het is alsof hij geen energie heeft.
• Maar hij kan tegelijkertijd rusteloos en prikkelbaar zijn.
• Iemand die depressief is, vertoont meestal allerhande negatieve gevoelens zoals hopeloosheid, pessimisme, inwendige leegte, het gevoel waardeloos te zijn en hulpeloosheid, wat kan gaan tot doodsgedachten en zelfmoord.
• De patiënt kan zijn interesse verliezen voor activiteiten, waaronder seks, en hobby’s die hij voordien graag deed.
• De patiënt vertoont vaak concentratie- en denkstoornissen en kan geen beslissingen nemen.
• De patiënt heeft vaak last van slapeloosheid, hij wordt ’s morgens vroeg wakker of heeft abnormaal veel slaap nodig.
• Een depressie kan ook worden gekenmerkt door een verminderde eetlust en/of vermagering of omgekeerd door te veel eten en gewichtstoename.
• Vaak vertoont de patiënt ook lichamelijke symptomen die niet reageren op een behandeling, bijvoorbeeld hoofdpijn, spijsverteringsstoornissen en chronische pijnen.

Bepaalde vormen van depressie komen in bepaalde families vaker voor. Dat laat vermoeden dat een overgeërfde biologische vatbaarheid een rol speelt. Dat schijnt vooral zo te zijn voor manisch-depressieve psychose. Bij onderzoek van families waarin elke generatie patiënten telde met een manisch-depressieve stoornis, is vastgesteld dat de patiënten een iets andere genetische structuur hadden dan de familieleden zonder de ziekte. Maar het tegendeel is niet altijd zo: niet iedereen met een genetische aanleg voor manisch-depressieve psychose zal de ziekte ook daadwerkelijk krijgen. Blijkbaar zijn er nog andere factoren nodig, mogelijk de belasting thuis, op het werk of op school, om de ziekte te krijgen.

Diagnose

De eerste stap naar een geschikte behandeling van een depressie is een lichamelijk onderzoek door een arts. Veel geneesmiddelen en sommige ziekten, zoals een virale infectie, kunnen dezelfde symptomen als een depressie veroorzaken. De arts zal die mogelijkheid uitsluiten met een lichamelijk onderzoek, een ondervraging en laboratoriumtests. Als er geen lichamelijke oorzaak voor de depressie kan worden gevonden, moet een psychologisch onderzoek worden verricht door de huisarts, die de patiënt vervolgens kan verwijzen naar een psychiater of een psycholoog.

De arts zal daarbij een hele rist vragen stellen: wanneer zijn de symptomen begonnen? Hoelang hebben ze geduurd? Hoe ernstig zijn ze? Heeft de patiënt ze al vaker gehad en zo ja, werden die symptomen behandeld en hoe? De arts zal misschien ook vragen of de patiënt alcohol of drugs gebruikt en of hij zelfmoordgedachten heeft. De arts kan ook vragen of er nog andere familieleden zijn met een depressieve aandoening en wanneer die werd behandeld, welke geneesmiddelen ze daarvoor hebben gekregen en of die hebben geholpen.

Tot slot kan ook een onderzoek van de geestelijke vaardigheden worden verricht om de spraak, het denken en het geheugen te evalueren. Die kunnen bij een depressie of een manisch-depressieve stoornis verstoord zijn.

Behandeling

De keuze van de behandeling hangt af van het resultaat van de onderzoeken.

• Geneesmiddelen of psychotherapieEr zijn veel antidepressiva en psychotherapieën om depressieve stoornissen te behandelen. Bij sommige mensen met een lichtere depressie kan psychotherapie alleen volstaan.

Mensen met een matig ernstige tot ernstige depressie vinden meestal baat bij antidepressiva. Bij de meeste patiënten worden de      beste resultaten behaald met een combinatietherapie. Met geneesmiddelen zullen de symptomen vrij snel verbeteren. Psychotherapie dient dan om doeltreffende gedragingen aan te leren om problemen in het leven, met inbegrip van de depressie, beter aan te kunnen. Naargelang van de diagnose en de ernst van de symptomen kan de therapeut geneesmiddelen en/of een psychotherapie voorschrijven die doeltreffend zijn gebleken bij depressie.

• Elektroshocktherapie Elektroshocktherapie (EST) wordt toegepast als geen verbetering kan worden verkregen met geneesmiddelen.EST is vooral belangrijk bij een zware of levensbedreigende depressie. De behandeling wordt uitgevoerd tijdens een korte narcose na toediening van een spierontspannend middel. Op specifieke plaatsen op het hoofd worden elektroden geplaatst, die elektrische impulsen afgeven. De patiënt is zich daar niet van bewust omdat hij in narcose is. Voor een goede therapeutische werking zijn minstens enkele EST-sessies noodzakelijk..

• Stimulering van de nervus vagusStimulering van de nervus vagus is een techniek die nog in de kinderschoenen staat. Ze wordt uitgevoerd met een stimulator die lijkt op een pacemaker en die in de hersenen wordt ingeplant.

• SlaapdeprivatietherapieAf en toe wordt slaapdeprivatietherapie toegepast, vooral als onderhoudsbehandeling. Daarbij wordt de patiënt een- tot tweemaal per week ’s nachts wakker gehouden en moet hij ook overdag wakker blijven. Slaapdeprivatietherapie is zeer doeltreffend en veroorzaakt nagenoeg geen bijwerkingen, maar moet vaak worden herhaald.

• LichttherapieSoms treedt een depressie alleen op in bepaalde seizoenen (vooral in de lente en de herfst). Helder licht kan dan een antidepressieve werking hebben. De patiënt wordt daarbij gedurende een tot twee uur blootgesteld aan een zeer helder, op daglicht lijkend licht. De behandeling duurt ongeveer 14 dagen, werkt matig goed en heeft nagenoeg geen bijwerkingen. Vaak wordt lichttherapie gecombineerd met geneesmiddelen.

• Depressie is een ziekte: Onthoud dat alle gedachten en gevoelens worden beïnvloed door uw ziekte. Een negatieve indruk van u of uw omgeving stemt dus niet altijd overeen met de werkelijkheid.

• Praat : Heb vertrouwen in uw arts, uw psycholoog en uw psychiater.

• Hou het bij kleine doelstellingen en vergeet niet dat het bereiken van een doel, hoe gering dat ook moge lijken, een overwinning is op uw ziekte.

• Leef gezond : Let op uw voeding. Neem veel lichaamsbeweging.

• Stel een dagschema op met een lijst van lichte activiteiten. Hou het bij activiteiten waar u zich zeker bij voelt. Geef niet toe aan een verlangen om u te koesteren in eenzaamheid.

Hoe familie en vrienden kunnen helpen

Het belangrijkste wat iemand voor een depressieve medemens kan doen, is hem te helpen de juiste diagnose en behandeling te krijgen. Het kan nodig zijn de betrokkene aan te sporen om de behandeling voort te zetten tot de symptomen beginnen te verminderen, ook al duurt dat meerdere weken. Het kan even belangrijk zijn te helpen bij het zoeken naar een andere behandeling, mocht er geen verbetering optreden. Soms is het nodig een afspraak te maken en de patiënt te begeleiden naar de arts. Het kan ook nodig zijn erop toe te zien dat hij zijn geneesmiddelen inneemt. De patiënt moet worden aangespoord om de raadgevingen van de arts na te leven betreffende het gebruik van alcoholische dranken tijdens de medicamenteuze behandeling.

Even belangrijk is emotionele ondersteuning. Dat houdt in begrip, medeleven en aanmoediging.