Cholesterol is een vetachtige stof en is primair niet oplosbaar in bloed. Om toch via het bloed in de verschillende cellen terecht te komen die cholesterol verderverwerken, zijn dragerstoffen nodig. Daarom wordt cholesterol in wateroplosbare eiwitomhulsels verpakt, de zogenoemde apoproteïnen. Door de combinatie van apoproteïne en vet (lipide) ontstaan de wateroplosbare lipoproteïnen, die in de lever worden gevormd en cholesterol via de bloedvaten naar de lichaamscellen transporteren.

Op basis van hun dichtheid wordt onderscheid gemaakt tussen lipoproteïnen met lage dichtheid (Engels: Low Density Lipoprotein = LDL) en met hoge dichtheid (Engels: High Density Lipoprotein = HDL).

LDL, de “ slechte ” cholesteroltransporteur

LDL brengt cholesterol naar de verschillende organen van het lichaam, waar het via speciale opnameplaatsen (de zogenoemde receptoren) de cellen wordt binnengesluisd.Wanneer het cholesterolaanbod groter is dan de opnamecapaciteit van de cel, kan LDL tegen de vaatwanden worden afgezet. Na verloop van tijd wordt het vat steeds nauwer en ontstaat er slagaderverkalking (atherosclerose). Dit is één van de belangrijkste risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Daarom dient de concentratie LDLcholesterol in het bloed zo laag mogelijk te zijn.

HDL, de “ goede ” cholesteroltransporteur

HDL's zijn daarentegen nuttige cholesteroltransporteurs. Ze nemen overtollige cholesterol uit de lichaamscellen en het bloed op en brengen dit naar de lever terug. HDL kan ook cholesterol oplossen dat zich reeds aan de vaatwanden heeft vastgezet. Daarmee levert de stof een essentiële bijdrage aan de preventie van vaatverkalking. Vandaar dat geldt: hoe meer HDL, hoe beter.

Wanneer bij een eerste onderzoek verhoogde cholesterolwaarden worden vastgesteld, zal de arts voor de zekerheid de waarden nog een- of tweemaal controleren. Als de concentraties dan nog steeds te hoog zijn, spreekt men van hypercholesterolemie, wat vertaald zo veel betekent als 'te veel cholesterol in het bloed'.

• Vet- en cholesterolrijke voeding
• Verminderde schildklierfunctie
• Slecht behandeldesuikerziekte (diabetes mellitus)
• Chronische leveraandoeningen
• Erfelijke (zogenoemde 'familiale') hypercholesterolemie
• Gebruik van verschillende geneesmiddelen zoals hormonale
• Voorbehoedsmiddelen (bv. "de pil") en vochtafdrijvende
• Geneesmiddelen (diuretica)

Bij de zeldzame familiale hypercholesterolemie kunnen de lichaamscellen slechts zeer weinig cholesterol uit het bloed opnemen. De oorzaak daarvan is een tekort aan LDL-receptoren waaraan de LDL-transportcellen zich binden en de cholesterol zo aan de lichaamscellen afgeven. Dit leidt tot extreem hoge hoeveelheden cholesterol in het bloed en zodoende tot ernstige slagaderverkalking.

Hierdoor krijgen de betrokkenen reeds op jongere leeftijd een hartinfarct.

Verhoogde cholesterolspiegels in het bloed veroorzaken geen klachten, doen geen pijn en zijn dus ook niet gevaarlijk. Toch? Helaas is dit een verkeerde conclusie, want een jarenlang overschot aan cholesterol leidt via slagaderverkalking tot ernstige complicaties.

Wat kan ik zelf doen?

Het volgende staat dus vast: verhoogde bloedvetwaarden (met name een verhoogde hoeveelheid totale cholesterol en een hoge hoeveelheid LDL-cholesterol) bevorderen de ontwikkeling van atherosclerose en verhogen daardoor het risico op levensbedreigende hart- en vaataandoeningen. Om dit gevaar te beperken, moet dus de cholesterolspiegel worden verlaagd.

De belangrijkste bijdrage daaraan levert u zelf. Hierbij komt een consequente en duurzame verandering van leef- en voedingsgewoonten op de eerste plaats. Hierbij is het volgende belangrijk:

• cholesterolarme, uitgebalanceerde voeding
• regelmatige beweging
• terugdringing van bijkomende risicofactoren:
  
  • overgewicht verminderen
  • bloeddruk verlagen
  • stoppen met roken
• regelmatige controle van:
  • cholesterolwaarden
  • bloeddruk
  • bloedsuiker

Dit gaat zeker niet van vandaag op morgen. Neem er de tijd voor en stel - liefst met uw behandelende arts - een 'programma' op waarmee u de veranderingen in uw dagelijks leven inbouwt.Wanneer het in het begin moeilijk is om het gebraden varkensvlees met sappige korst te laten staan, denkt u maar aan het volgende: een lage cholesterolspiegel is één van de beste levensverzekeringen!